لینکستان

    منوی اصلی

      گروه محصول ->

      پایان نامه اثربخشی آموزش تاب¬آوری بر رابطه مادر – کودک کودکان عقب مانده



      قیمت: ۱۱۵۰۰۰ریال     تعداد صفحات: 106     کد محصول :6670



       

      فصل اول: كليات پژوهش

      مقدمه. 2

      بیان مسأله. 5

      اهمیت و ضرورت.. 8

      اهداف پژوهش... 10

       فرضیات.. 10

      متغیر ها 11

      تعریف مفهومی. 11

      تعریف عملیاتی. 12

      فصل دوم: گستره نظري و پيشينه پژوهش

      كم تواني ذهني. 14

      ملاک های تشخیص افراد کم توانی ذهنی 15

      شیوع کم توانی ذهنی 15

      طبقه بندی کم توانی ذهنی 16

       طبقه بندی بر اساس درجه یا میزان کم توانی ذهنی 16

      طبقه بندی بر اساس نظر متخصصان تعلیم و تربیت 17

      کم توان ذهنی آموزش پذیر 17

      کم توان ذهنی تربیت پذیر 17

      کم توان ذهنی حمایت پذیر 18

      علل کم توانی ذهنی 18

      ویژگی های شخصی و اجتماعی کودکان کم توان ذهنی 19

      محدويت هاي عاطفي كودكان كم توان ذهني 19

      ويژگي هاي رشدي كودكان كم توان ذهني 20

      عوامل خانوادگي 21

      الگوهاي بد ارتباطي 23

      رابطه مادر – كودك بر اساس ديدگاه كهوت 25

      رابطه مادر - كودك براساس نظريه اريكسون 25

      رابطه  مادر – كودك بر اساس نظريه دلبستگي 26

      رابطه مادر – كودك بر اساس نظريه راجرز 26

      رابطه مادر – كودك بر اساس نظريه اشترن 27

      واكنش والدين در برابر كودك استثنايي 27

      برنامه آموزش تاب آوري 28

      ويژگي هاي افراد تاب آور 32

      منبع كنترل دروني 34

      حرمت خود 35

      چشم انداز و آينده نگري 36

      معنويت و داشتن هدف و معنا 35

      رويكردهاي نظري مرتبط با تاب آوري 36

      رويكرد آدلر 36

      رويكرد شناختي اليس و بك 39

      رويكرد سليگمن 41

      رويكرد فرانكل 42

      تاب آوري در خانواده ها و والدين داراي فرزند با كم تواني ذهني 43

      بررسی متون 48

      پژوهش­های خارجی 48

      پژوهش­های داخلی 51

       

      فصل سوم: روش شناسي پژوهش

      نوع مطالعه. 54

      جامعه آماری. 54

      نمونه آماري. 54

      ملاکهای ورود به مطالعه. 54

      ملاکهای خروج از مطالعه. 55

      روش جمع آوری داده ها 55

      پرسش­نامه رابطه مادر – كودك.. 55

      روش اجرا 56

      محتواي جلسات آموزشي. 57

      روش تجزیه و تحلیل داده ها 58

      ملاحظات اخلاقی. 59

      فصل چهارم: تجزيه و تحليل آماري

      یافته های توصیفی. 62

      یافته های استنباطی. 66

      فصل پنجم

      بحث و تفسير يافته‌ها 71

      نتیجه گیری. 76

      محدوديت‌ها 77

      پيشنهادات.. 78

      فهرست منابع. 79

      پیوست ها

      پیوست شماره 1،  پرسش نامه رابطه مادر - كودك.. 94

      پیوست شماره 2، جلسات آموزش.. 96

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

      فهرست جداول

      جدول 1-4. توزيع سن کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه آزمایش... 62

      جدول 2-4. توزيع سن کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه كنترل 63

      جدول 3-4. توزيع جنسیت کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه آزمایش 63

      جدول 4-4. توزيع جنسیت کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه كنترل. 63

      جدول 5-4. توزيع ترتیب تولد کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه آزمایش... 64

      جدول6-4. توزيع ترتیب تولد کودکان کم‌توان ذهني مادران گروه كنترل. 64

      جدول7-4. توزيع وضعیت اشتغال مادران گروه آزمایش... 65

      جدول 8-4. توزيع وضعیت اشتغال مادران گروه كنترل 65

      جدول9-4. توزيع وضعیت درآمد مادران گروه آزمایش 65

      جدول 10-4. توزيع وضعیت درآمد مادران گروه كنترل 66

      جدول 11-4. وضعيت سني مادران گروه آزمایش 66

      جدول 12-4. وضعيت سني مادران گروه كنترل 66

      جدول 13-4. شاخص‌های توصیفی مربوط به داده‌های حاصل از اجرای پیش‌آزمون و پس‌آزمون. 67

       

      جدول14–4. آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای اطمینان از نرمال بودن توزيع نمرات متغیرها 68

      جدول 15–4. آزمون لون برای اطمینان از همگني واريانس‌ها 69

      جدول16-4. مقايسه پس‌آزمون در دو گروه با کنترل اثر پيش‌آزمون 69

       

       

       

       

       

      فصل اول

      كليات تحقيق

       

       

       

       

       

       

      مقدمه

      تولد هر كودك مي تواند بر اعضاي خانواده تغييرات متعددي را جهت سازگاري با عضو جديد تحميل كند. والدین درباره کودکان خود که هنوز به دنیا نیامده رویاها يي دارند و صفات باطنی مانند توان ذهنی، کیفیت رفتاری و موفقیتهای اجتماعی مطلوب و مطابق میل خویش را در ذهن می پرورانند (سیف نراقي و نادري، 1389). تولد كودك كم توان ذهني[1] تمام  اين روياها و تخيلات را از بين مي برد.

      كم­تواني ذهني نوعي ناتواني رشدي[2] است كه در هنگام تولد و يا دوره كودكي بروز مي­كند (كاپلان[3] و سادوك[4]، 1390). طبق تعريف چهارمين ويرايش راهنمای تشخیصی و آماری اختلال­های روانی (DSM-IV)[5] و انجمن روانشناسي آمريكا[6] (2000) كم­توان ذهني حالتي است كه در آن كاركرد هوش عمومي فرد به ميزان چشمگيري زير حد متوسط است كه سبب تخريب همزمان رفتارسازشي[7] شده و در حين دوره رشد، پيش از 18 سالگي تظاهر كند (كاپلان و سادوك،1390؛ لنگدون[8] و همكاران، 2010). كم­توان ذهني تربيت پذير به گروهي از كم­توانان ذهني اطلاق مي­شود كه داراي بهره هوشي 50-26 هستند (هالاهان[9] و كافمن[10]، 1388). كودكان مبتلا در مهارت­هاي حركتي، ارتباطي، اجتماعی و عملکرد شناختی پایین­تر از همسالان خود هستند (وستنروپ[11] و  همکاران، 2011 به نقل از كينگ[12] و همكاران، 2013). در اکثر مواقع کم­توانی ذهنی این کودکان در خلال دوران کودکی مشخص می­شود (سیف­نراقی و نادری، 1389). اين كودكان از لحاظ تحصيلي در محدوده كودك هفت ساله قرار دارند (ميلاني­فر، 1391).

      تولد كودك با كم­توان ذهني مشكلاتي را براي اعضاي خانواده بالاخص والدين بوجود مي­آورد (هدا[13] و همكاران، 2010؛ سلدا[14] و همكاران، 2009) و موجب چالش­هايي در روابط خانوادگي و به وجود آمدن عواطف منفي در والدين نسبت به كودك مي­شود (ون­ریپر[15]، 2007). عواطف منفي همچون مشكل پذيرش ناتواني فرزند، طرد فرزند، مسائل مربوط به ايجاد رابطه عاطفي مي­باشد. هم­چنين آنان با مشكلات پزشكي و آموزشي متعددي مواجه هستند (وايتر[16]، 2003؛ بارلو[17] و همكاران، 2007؛ ليندبال[18] و همكاران، 2008).

      شکی نیست كه خصوصا مادر با چالش­های منحصر به فرد و پیچیده­اي در ارتباط با مراقبت از كودك كم­توان ذهني خود روبرو است (پروچ­نو[19] و پاتريك[20]، 1999 به نقل از ليولين[21] و همكاران، 2010). از لحاظ نظريه دلبستگي[22] نه تنها ارتباط مناسب با کودک براي رفاه پدر و مادر مهم است بلکه پيامدهاي مهمي براي رشد كودك دارد (ماروین[23] و پيانتا[24]، 1996 به نقل از فينگل اسچال[25] و اوپنهيم[26]، 2013). بنابراين چالش­هاي زندگي موجب تغييراتي در نحوه پاسخدهي والدين نسبت به كودك مي­شود كه بر احساس ايمني كودك تاثير مي­گذارد (اتكينسون[27] و همكارن، 1385).

      طبق نظريه يادگيري در ارتباط متقابل بين مادر - كودك، هم مادر و هم كودك در پي تقويت مثبت از سوي يكديگر هستند (طاهري، 1388). شناسایی احساسات كودك كم­توان ذهني توسط مادر در برقراری ارتباط با كودك مشکل می باشد (آدامس[28] و اليور[29]، 2011 به نقل از ووس[30] و همكاران، 2013). بنابراین در ارتباط متقابل مادر- کودک چون كودك كم­توان ذهني پاسخي براي مادر ندارد، در اغلب موارد اين كودكان دچار بي­توجهي، انزوا و طرد­شدگي از سوي مادران مي­شوند (منصور و دادستان، 1386). همچنين طرد از سوي والدين در بيشتر اوقات به واسطه فشارهاي حاصل از ناتواني روي مي­دهد. والدين به جاي پذيرش، به طرد كودك، سپردن او به موسسه و يا حمايت افراطي يا سهل­گيري در مراقبت از كودك و يا داشتن توقعات غير واقع بينانه مي پردازند (كاكاوند، 1389). رابطه مادر– كودك نقش مهمي در آسيب­پذيرشدن يا منعطف شدن كودك دارد (شرودر[31] و گوردون[32]، 1389). بنابراين مهم­ترين عاملي كه بر روي رشد جسمي و رواني كودك تاثير منفي مي­گذارد رابطه نادرست بين مادر و كودك است (بزاتو[33] و برسين[34]، 2008).

      در این میان تاب­آوري[35] يعني اينكه افراد چگونه مي­توانند مشكلات زندگي خود را در عين داشتن استرس و فشار با موفقيت سپري كنند. اين سازه براساس رويكرد مبتني بر نقاط قوت بنا نهاده شد (گيترمن[36] و جرمين[37]، 2008). تاب­آوري به عنوان میزان توانایی فرد در تطابق با شرایط ناگوار تعریف مي­شود که شامل شایستگی فردی، اعتماد به نیروهای درونی، پذیرش تغییرات به عنوان عامل مثبت می­باشد (کانر[38] و همکاران، 2003 به نقل از بیت سیکا[39] و همکاران، 2010). بعضي ديدگاهها تاب­آوري را به عنوان پاسخ به يك واقعه خاص و بعضي ديگر آن را به عنوان يك سبك مقابله­اي پايدار در نظر مي­گيرند (لاموند[40] و همكاران، 2009).

       

      بيان مسئله

      آمارها نشان دهنده شيوع كم­تواني ذهني بين 1 تا 3 درصد جمعیت عمومی می­باشد و در مردان یک و نیم برابر شایع تر از زنان است (مش[41] و وولف[42]، 1389؛ كاپلان و سادوك، 1390). 2 تا 3 درصد از كل كم­تواني ذهني را كم­توانان ذهني تربيت­پذير تشكيل مي­دهند (سیف نراقی و نادری، 1389) و در ایران حدود يك ميليون و 200 هزار نفركم­توان ذهني وجود دارد (بهرامي احسان، رضاپور ميرصالح، 1389). با توجه به آمارها از میان بیماری­های روانی، کم­توانی ذهنی شایع­ترین اختلال روانپزشکی کودکان و نوجوانان به شمار می­رود (سامورز[43] و همکاران، 2004).

      تشخیص کودک با کم­توانی ذهنی برای والدین تجربه دردناکی است که شباهت بسیاری با غم و اندوه و عزاداری دارد (اوپهن هایم و همکاران، 2007). واكنش مادران به عنوان مراقبان اصلي كودكان كم­توان ذهني شامل: احساس گناه و خشم، احساس درماندگي نسبت به مراقبت از كودك، عدم ايجاد ارتباط موثر و سازنده با كودك، طرد و عدم پذيرش مي­باشد (پينكورات[44] و سورنسن[45]،2006). نوع و ميزان واكنش­ها با توجه به شدت كم­تواني ذهني كودك با يكديگر متفاوت مي­باشد (داور منش، 1390). رايج­ترين واكنش مادران نسبت به كم­تواني ذهني كودك حمايت افراطي است و همچنين عدم تحمل كودك، انكار ارتباط، طردو سهل­گيري است (تاجري و بحيرايي، 1387).

      بر طبق نظر سايمون[46] (1993) طرد، انكار دوس (در اینجا ادامه مطلب حذف شد)  دائمي داشته و در نقش­هايشان انعطاف­پذير باشند (كوهسالي و همكارن، 1387).

      تاب­آوری به معنای مهارت­ها و توانمندی­هایی است که فرد را قادر می­سازد تا با سختی­ها و مشکلات سازگار شود. هر چند برخی از ویژگی­های مرتبط با تاب­آوری را می­توان یاد داد و تقویت نمود، اما می­توان تاب­آوری را شامل موارد زیر دانست: حفظ آرامش زیر فشار، انعطاف­پذیری در مواجهه با موانع، اجتناب از راهبردهای فرسایشی، حفظ خوش­بینی و احساسات مثبت به هنگام دشواری­ها. فرد تاب­آور به طور عادی قادربه تفکر خلاقانه و منعطف درباره حل مسائل است و توانایی­هایش را برای تغییر دادن محیط باور دارد (آلورد[50]و همكاران، 2006). دو مولفه در اغلب تعاريف تاب­آوري، رايج است. الف) فرد/ خانواده به موقعيت ناگوار پاسخي مثبت نشان مي دهد. ب) فرد/ خانواده در اين احساس قدرتمندي، كارداني بيشتر، اعتماد بيشتر و رشد بالاتري دارد (سيمون[51] و همكاران، 2005).

      با توجه به مشكلات عديده­اي که مادران كودكان كم توان ذهني با آنها مواجه هستند لزوم برنامه­ريزي براي رفع مشكلات فراروي آنها احساس مي­شود. يكي از موثرترين شيوه­هاي حمايت از آنها، كمك در جهت پذيرش كودك كم­توان ذهنی است (بهرامي احسان و رضاپور ميرصالح، 1389). هرچه ميزان كم­تواني ذهني شديدتر باشد تاثيرات منفي بيشتري بر شيوه تعامل مادر - كودك مي­گذارد (فروند[52] و همكاران، 2005 به نقل از افروز و همکاران، 1387).

      با عنایت به اینکه میزان تاب­آوري در والدين كودكان كم­تواني ذهني از والدين كودكان عادي پايين­تر است (گروهولث[53]و همكاران، 2003).والدين نيازمند مداخله­هايي در اين زمينه هستندو اینکه برنامه­های تاب­آوری باعث ایجاد راهبردهای کنارآمدن و ارائه کارهای دفاعی بهتر در افراد می شود.كودكان كم­توان ذهني آموزش­پذير با اين كه رايج­ترين گروه كم­تواني ذهني را تشكيل مي­دهند ولي نشانه­هاي كم­تواني ذهني براي والدين تا زمان فراگيري مهارت­هاي آموزشگاهي واضح نيست در حالي كه علايم كم­توان ذهني تربيت­پذير در اكثر مواقع در زمان كودكي براي والدين واضح است و در سال­هاي اوليه زندگي كودك والدين را دچار مشكل مي­كند. از طرفي كم­تواني ذهني حمايت­پذير از شيوع بسيار كمتري برخوردار استو به سبب مشكلات عديده اكثراً در موسسات نگهداري به سر مي­برند (كاپلان و سادوك، 1390). لذا بر آن شديم اين تحقيق را بر جمعيت مادران داراي كودك كم­توان ذهني تربيت­پذير در دوران كودكي مشخص مي شوند و به جاي موسسات نگهداري اكثراً در منزل  در كنار خانواده به سر مي­برند، انجام دهيم. با توجه به عدم وجود تحقيق مشابه، پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که آیا آموزش تاب­آوريبر رابطه مادر – كودك در مادران با كودك كم­توان ذهني تأثیر می­گذارد؟

      اهميت و ضرورت پژوهش

      داشتن كودكي با كم­تواني ذهني تاثير عميقي بر شيوه ارتباط مادر با كودك به وجود مي­آورد (استراچان[54]، 2005؛ مك كنوني[55] و همكاران، 2008). اين امر ممکن است دسترسی نابرابري به منابع کلیدی رابطه در خانواده براي كودك به وجود بياورد (لاين[56]، 2001، سونگ[57]، 2011 به نقل از ويدمر[58] و همكاران، 2013). والدين كودكان كم­توان ذهني درباره احساس خود از تجربه داشتن یک کودک با كم­تواني ذهني،طیف وسیعی از احساسات متناقض را بیان مي­كنند (لارسون[59]، 1998 به نقل از بوسترم[60] و همكاران، 2011). مادران باكودكان  (در اینجا حذف شد در فایل اصلی موجود می باشد) که سبب پرورش مناسب فرزند می­شود (فینگل اسچال و اوپهن هایم،  2013). اما شماري از تحقيقات اخير پيرامون افزايش ميزان امر و نهي و كنترل مادرانه همچون شيوه امر و نهي هدفمند (ماهوني[64] و همكاران، 1990) و فرضيه حمايت­گري افراطي (باراك[65] و همكاران، 1998) نشان مي­دهد كه ادراك والدين و انتظارات آنها تاثيري قوي بر شيوه تعامل مادر و سبك والديني آنها دارد (كازاكر[66] و لاركان[67]، 2008).

      در جوامع مرسوم است که به کاستیها بیشتر از تواناییها توجه شود، اما تابآوری آن روی سکه است (شیخ الاسلامی، 1388). تاب­آوری به مطالعه و کشف توانمندی­های فردی و بین­فردی می­پردازد که باعث پیشرفت و مقاومت در شرایط دشوار می­شود (ریچاردسون[68]،2002). بنابراين تاب­آوري نقطه مقابل آسيب­پذيري است. تاب­آوري به فرد كمك مي­كند نه تنها در مقابله با مصائب و ناملايمات زندگي جان سالم به در برد (بونانو[69]، 2004)، بلكه فرايندي پويا است كه به متن زندگي وابسته است و وقتي بطور موفقيت­آميز كسب شود قابليت­هاي فردي را تقويت مي­كند (ماستن[70] و همكاران، 2001).

      اگرافراد ظرفیت تابآوری خود را به وسیلهی آموختن برخی مهارتها افزایش دهند، می­توانند بر مشکلات منفی غلبه کنند (کورهونن[71]2007.( کانترل[72] (2007) معتقد است عوامل درون فردي تاب­آوري كه موجب سازگاري والدين كودك كم توان ذهني مي­شود، مورد بي­توجهي قرار گرفته است. بنابراین می­توان تا حدود زیادی اهمیت و ضرورت پژوهش یاد شده راتوجیه کرد. اگر مادران دارای فرزند کم­توان ذهنی بتوانند تاب­آوری خود را افزایش دهند، مي­توانند طرحواره­هاي شناختي خود را در مورد کم­توانی فرزند خود تغيير دهند و سوء تفاهمات، خرافات و تصورات كليشه­اي رايج درباره كم­تواني ذهني را تصحيح کنند. همچنين آنان قادرند تغييراتي در نگرش، رفتار و مهارت­هاي خود ايجاد كنند تا روابط باز، موثر و انعطاف پذیر داشته باشند كه شرایط ناتوانی کودک خود را بپذیرند (کاوه وهمکاران، 1390). بنابراين در صورت مؤثر بودن روش آموزشی تاب­آوری، نتایج این پژوهش می­تواند مورد استفاده روان­شناسان، معلمان، مربیان مدارس ویژه، والدين و کلیه کسانی که با  این افراد در ارتباط هستند به خصوص مادران کودکان كم­توان ذهني قرارگیرد.

      اهداف پژوهش:

      الف) هدف كلي: تعیین تأثیر آموزش تاب­آوري بر رابطه مادر – كودك در مادران با كودكان كم­توان ذهني.

      ب) اهداف اختصاصي:

      تعیین تأثیر آموزش تاب­آوري بر پذيرش كودك كم­توان ذهني توسط مادر.

      تعیین تأثیر آموزش تاب­آوري بر طرد كودك كم­توان ذهني توسط مادر.

      تعیین تأثیر آموزش تاب­آوري بر حمايت­افراطي  از كودك كم­توان ذهني توسط مادر.

      تعیین تأثیر آموزش تاب­آوري بر سهل­گيري كودك كم­توان ذهني توسط مادر.

       

       



      • پس از پرداخت موفق لینک دانلود هم نمایش داده می شود هم به ایمیل ارسال می گردد
      • ایمیل را بدون www وارد کنید و در صورت نداشتن این قسمت را خالی بگزارید
      • در صورت هر گونه مشگل در پروسه خرید میتوانید با پشتیبانی تماس بگیرید گزارش مشکل